XIV Dalajlama – Umysł oświecenia

„Jak kultywuje się umysł oświecenia?

Należy brać pod uwagę nie tylko własny dobrostan, ale dobrobyt wszystkich czujących istot. Podobnie jak my sami, wszystkie czujące istoty dotknięte są cierpieniem; tym samym nawet najmniejszy owad jest podobny do nas w tym, że nie chce cierpienia, a pragnie szczęścia. Choć czujące istoty nie chcą cierpieć, nie wiedzą, jak je porzucić, i choć pragną szczęścia, nie wiedzą, jak je osiągnąć. Ponieważ nie są w stanie zrobić tego same, człowiek musi stać się zdolny do samodzielnego uwolnienia czujących istot od cierpienia, jak również od jego przyczyn, i ugruntowania ich w stanie szczęścia.

Nie ma innego sposobu na porzucenie cierpienia i osiągnięcie szczęścia niż usunięcie przyczyn, które istnieją w kontinuach czujących istot i które dają początek cierpieniu, oraz osiągnięcie przyczyn szczęścia w ich własnych kontinuach. Błogosławiony powiedział:

Buddowie nie zmywają złych uczynków wodą,
Ani nie usuwają cierpienia istot swymi dłońmi,
Ani nie przekazują swoich urzeczywistnień innym; istoty
Są wyzwalane poprzez nauki o prawdzie, o naturze rzeczy.

Nie da się usunąć złych uczynków w taki sposób, w jaki zmywa się brud wodą, ani usunąć cierpienia jak wyciągnięcie ciernia. Budda nie ma możliwości przekazania urzeczywistnień z własnego kontinuum innym istotom. Jak zatem usuwane jest cierpienie? Czujące istoty są wyzwalane od wszelkiego cierpienia w zależności od nauk o rzeczywistości, o sposobie istnienia zjawisk.

Zatem czujące istoty są uwalniane poprzez nauczanie ich tego, co należy przyjąć, a co odrzucić. W celu nauczania czujące istoty, co należy przyjąć, a co odrzucić, trzeba najpierw samemu to poznać i zrozumieć. Co więcej, nie ma nikogo innego poza Buddą, kto byłby zdolny do bezbłędnego nauczania ścieżek zgodnie z różnymi predyspozycjami, myślami i zainteresowaniami, nie tylko kilku czujących istot, ale wszystkich. Skoro tak jest, osiągnięcie stanu Buddy jest niezbędne jako sprzyjająca okoliczność do realizacji własnego celu, jakim jest dobrobyt czujących istot.

Na przykład, jeśli człowieka gnębi pragnienie, jest ono usuwane głównie przez picie wody i tak dalej. Jednak najpierw musi on znaleźć naczynie, z którego tę wodę wypije. Podobnie i tutaj, chociaż głównym celem jest wyzwolenie czujących istot z cierpienia oraz jego przyczyn, aby to uczynić, należy najpierw rozwinąć aspirację do osiągnięcia stanu najwyższego oświecenia, widząc konieczność takiego działania.

Jeśli taka postawa zostanie wygenerowana, nazywa się ją umysłem oświecenia (Bodhiczitta) – aspiracją do najwyższego oświecenia dla dobra wszystkich czujących istot. Jeśli w połączeniu z taką postawą człowiek angażuje się w cnoty, wielkie lub małe – takie jak medytacja nad pustością, kultywowanie wyciszenia (siamatha), przyjmowanie schronienia czy zaniechanie zabijania – te cnotliwe czyny, połączone z altruistyczną postawą, w naturalny sposób stają się przyczynami wszechwiedzy”.

XIV Dalajlama – THE BUDDISM OF TIBET AND THE KEY TO THE MIDDLE WAY (strony 46-37)

Przekład: Miłosz Rynarzewski