Medytacja a psychodeliki

Lama ze szkoły karma kagju praktykujący mahamudrę wziął udział w naukowym eksperymencie i przyjął dwie dawki 5-MeO-DMT tzw. ropuchę. Jego tożsamość został ukryta, bo praktykujący buddyzm z zasady nie przyjmują żadnych substancji zmieniających świadomość.

To przełomowe badanie typu studium przypadku opublikowano jako preprint pod koniec 2025 roku przez dr. Christophera Timmermanna oraz jego zespół z UCL Centre for Consciousness Research (University College London) we współpracy z innymi ośrodkami (m.in. Imperial College London i Uniwersytetem w Lyonie).

Głównym celem badania było bezpośrednie porównanie zmian w mózgu i doświadczeniu subiektywnym wywołanych przez medytację niedualną oraz silny psychodelik 5-MeO-DMT.

Badanie wykorzystało zaawansowane badanie fal mózgowych (hdEEG), skale psychometryczne oraz wywiady fenomenologiczne, porównując cztery stany: medytację niedualną, placebo, niską dawkę 5-MeO-DMT (5 mg) oraz wysoką dawkę (12 mg).

• Podobieństwa (niska dawka i medytacja): Praktyka medytacji niedualnej oraz niska dawka 5-MeO-DMT wykazały bardzo zbliżone cechy subiektywne: poczucie bezczasowości, mniejsze etykietowanie bodźców zmysłowych oraz wyciszenie „narracyjnego Ja” (gonitwy myśli). W obu tych stanach na poziomie neurobiologicznym zaobserwowano wzrost mocy fal alfa oraz spadek mocy fal gamma (szczególnie w obszarach potylicznych i prawym czołowym).
• Różnice: Medytacja kładła unikalny nacisk na jasność umysłu i czyste rozpoznanie niedualności, podczas gdy niska dawka psychodeliku wprowadzała dodatkowo subtelne wizje (wizualizacje).
• Wysoka dawka (12 mg): Zadziałała zupełnie inaczej. Wywołała całkowite odcięcie zmysłowe, doświadczenie tzw. „białego światła” (white-out) oraz szeroki wzrost mocy fal gamma. Naukowcy opisali to jako drogę „nasycenia” (ang. saturation), gdzie dochodzi do masowego pobudzenia neuronów i wzrostu entropii mózgu, co prowadzi do rozpuszczenia ego w inny sposób niż kontrolowany proces medytacyjny.

Medytacja i psychodeliki były dotychczas badane oddzielnie jako potężne narzędzia do zgłębiania ludzkiej świadomości, ze względu na ich zdolność do dekonstrukcji poczucia własnego „Ja” (ego). Jednak bezpośrednie porównania empiryczne wciąż należą do rzadkości, szczególnie w przypadku zaawansowanych osób medytujących. W niniejszej pracy przedstawiamy pierwsze w historii studium przypadku, w którym zaawansowany praktykujący i lama tybetańskiej tradycji medytacyjnej Mahamudra poddał się badaniu podczas tradycyjnej medytacji niedualnej, przyjmowania placebo oraz dwóch dawek 5-MeO-DMT (5 mg i 12 mg). W trakcie eksperymentu rejestrowano sygnał za pomocą elektroencefalografii o wysokiej gęstości (hdEEG), stosowano skale psychometryczne oraz przeprowadzano szczegółowe wywiady fenomenologiczne.

Praktyka medytacji niedualnej oraz niska dawka 5-MeO-DMT wykazały pokrywające się cechy, w tym poczucie bezczasowości, ograniczone kategoryzowanie treści zmysłowych, a także redukcję narracyjnego „Ja” i myśli. Oba te stany charakteryzowały się zwiększoną mocą fal alfa oraz zmniejszoną mocą fal gamma, a analizy algorytmów krzyżowych (cross-decoding) potwierdziły istotne neuronalne podobieństwo napędzane redukcją fal gamma w rejonach potylicznych i prawym czołowym. Jednocześnie profile fenomenologiczne i hdEEG różniły się: medytacja niedualna w unikalny sposób kładła nacisk na rozpoznanie niedualności i jasność umysłu, podczas gdy niska dawka 5-MeO-DMT charakteryzowała się obecnością obrazów wizualnych.

W przeciwieństwie do nich, wysoka dawka 5-MeO-DMT wywołała jakościowo odmienny profil: odcięcie sensoryczne, doświadczenie „białego światła” oraz powszechny wzrost mocy fal gamma. Te jakościowe odkrycia wskazują, że choć rozpuszczenie ego w tym konkretnym stylu medytacji niedualnej oraz pod wpływem 5-MeO-DMT pokrywa się w pewnych aspektach, to rozbiega się w innych, specyficznych wymiarach. Wyniki hdEEG sugerują, że dekonstrukcja „Ja” i zbliżenie się do świadomości pozbawionej treści mogą zachodzić za sprawą co najmniej dwóch różnych ścieżek: drogi „nasycenia”, charakteryzującej się wzmożoną aktywnością neuronów (mierzoną podwyższoną aktywnością fal gamma) i zwiększoną entropią (związaną z doświadczeniem przestrzenności i białego światła), oraz drogi medytacyjnej. Owo częściowe podobieństwo sugeruje, że niskie dawki psychodelików mogą stanowić potencjalne uzupełnienie treningu medytacyjnego, oferując synergię, która może poszerzyć zarówno naukowe zrozumienie świadomości, jak i zastosowania kliniczne. Obiecującym kierunkiem testowania tej możliwości byłoby zbadanie medytacji niedualnej bezpośrednio pod wpływem niskiej dawki 5-MeO-DMT w przyszłych badaniach.

Źródła:

1. Główna publikacja źródłowa (Preprint): Timmermann, C., Barba, T., Sanders, J., Offort, S., Dunne, J., Erritzoe, D., Lutz, A. (2025). Neural effects and phenomenology of nondual meditation and 5-MeO-DMT in an expert meditation practitioner. OSF Preprints. DOI: 10.31234/osf.io/whqdp
2. Ośrodek badawczy: UCL Centre for Consciousness Research (UCCR) – oficjalna strona jednostki naukowej współprowadzonej przez dr. Timmermanna na University College London.

Warto obejrzeć Wywiad z dr. Christopherem Timmermannem, w którym autor osobiście omawia wyniki tego unikalnego badania nad 5-MeO-DMT i medytacją oraz wyjaśnia różnice w aktywności mózgu podczas obu tych stanów.