Czakrasamwarę (bóstwo medytacyjne z klasy jidama w buddyzmie tybetańskim) w zjednoczeniu (jab-jum) ze swoją partnerką, Wadżrawarahi. Obraz emanuje dynamizmem, symboliczną mocą i głęboką uduchowioną ekspresją.
Czakrasamwara należy do klasy tantr Anuttarajogatantry.
Oto szczegółowy opis poszczególnych elementów tej grafiki:
Centralne postacie (Jab-Jum)
- Czakrasamwara (postać męska):
- Ma ciemnoniebieski kolor skóry, co w ikonografii buddyjskiej symbolizuje mądrość czystą jak przestrzeń oraz ostateczną naturę rzeczywistości (pustość).
- Posiada cztery twarze skierowane w różne strony świata (główna jest niebieska, boczne mają kolory żółty/pomarańczowy, zielonkawy i biały/czerwony). Każda twarz ma trzecie oko na czole, symbolizujące pełne oświecenie i wgląd.
- Na głowie nosi koronę z ludzkich czaszek, a jego włosy są spięte w wysoki kok zwieńczony klejnotem i symbolem półksiężyca.
- Posiada dwanaście ramion, rozpościerających się wokół niego jak nimbus. Główna para rąk krzyżuje się na plecach partnerki, trzymając rytualne przedmioty: wadżrę (piorun) i dzwonek (ghanta), co symbolizuje zjednoczenie współczucia (metody) i mądrości. Pozostałe dłonie trzymają inne atrybuty (m.in. bębenek damaru, siekierę, trójząb, odciętą głowę Brahmy, naczynie z krwią).
- Wadżrawarahi (postać żeńska):
- Ma jaskrawoczerwoną skórę, symbolizującą pasję, transformację i ogień mądrości.
- Naga, opleciona wokół bioder i szyi Czakrasamwary w pełnym miłosnym i mistycznym uścisku.
- W uniesionej prawej dłoni trzyma zakrzywiony nóż (kartika), służący do odcinania ignorancji i ego, a lewą ręką obejmuje szyję partnera, trzymając czarę z czaszki (kapala).
Postawa i otoczenie
- Dynamiczny taniec (alidha): Czakrasamwara stoi w szerokim, tanecznym rozkroku. Jego stopy depczą dwie leżące, jasnoskóre postacie (często identyfikowane jako światowi bogowie, np. Bhajrawa i Kalaratri), co symbolizuje przezwyciężenie skrajności, egoizmu oraz przywiązania do samsary (koła narodzin i śmierci).
- Girlanda z głów: Wokół bioder bóstwa wisi długa girlanda złożona ze świeżo odciętych ludzkich głów (w tradycji tantrycznej symbolizują one oczyszczenie z 50 nawykowych stanów emocjonalnych i myślowych).
- Tło i nimb: Postacie otacza wielki, złocisto-pomarańczowy nimb światła wypełniony drobnymi ornamentami, przypominający płomienie ognia transformacji. Bezpośrednio za głową Czakrasamwary znajduje się jasna, okrągła aureola. Wokół nich kłębią się stylizowane, ciemnoniebieskie i szare chmury na jasnoniebieskim niebie.
- Podstawa: Cała scena rozgrywa się na stylizowanym, płaskim podłożu, które spoczywa na wielobarwnym, tradycyjnym lotosie (symbolu czystości), wyrastającym z zielonej ziemi. W lewym i prawym dolnym rogu widoczne są drobne kwiaty lotosu.