TARA

„Inne nazwy: Tuoluo (chiński), Tarani, Tara (japoński), Drolma (tybetański), Dara eke (mongolski)

Tara, „Ta, która pomaga przeprawić się przez rzekę” lub „Ta, która wybawia”, jest jedną z najbardziej wybitnych żeńskich postaci w buddyzmie. Od około VI wieku n.e. jest powszechnie czczona jako żeński odpowiednik bodhisatwy współczucia Awalokiteśwary.

Niektóre legendy głoszą, że gdy Awalokiteśwara spoglądał ze swojego nieba na świat cierpienia i płakał nad swoją niezdolnością do zbawienia wszystkich istot od bólu, bogini Tara narodziła się z jego łez lub z lotosu pływającego w jednej z jego łez. W niektórych wersjach tej legendy z łez narodziły się dwie Tary: spokojna Biała Tara z prawego oka Awalokiteśwary oraz dynamicza Zielona Tara z jego lewego oka.

Tak jak Awalokiteśwara reprezentuje współczucie wszystkich Buddów, a Mańdżuśri reprezentuje ich mądrość, tak bodhisatwa Tara reprezentuje wszystkie cuda Buddów przeszłości, teraźniejszości i przyszłości. Obie Tary natchnęły Awalokiteśwarę i dały mu odwagę do kontynuowania jego dzieł współczucia.

Tara jest czczona przede wszystkim w Tybecie i Nepalu w szkołach buddyzmu północnego (mahajany/wadżrajany). Wśród szkół południowych (Therawada) jej rzadkie wizerunki istnieją na Sri Lance i Jawie.

W Tybecie wierzono, że Tara odradza się w praktykujących kobietach. W VII wieku uważano, że wcieliła się w dwie żony tybetańskiego króla Songcena Gampo – jedną chińską, drugą nepalską. Tybetańczycy wierzyli, że chińska żona to Biała Tara, a Zielona Tara to żona nepalska. Uważa się również, że Tara zainspirowała bengalskiego mnicha Atiszę do podróży do Tybetu w XI wieku n.e. w celu odnowienia tam buddyzmu.

W malarstwie i rzeźbie Tara jest często przedstawiana jako piękna bodhisattwa stojąca w kołyszącej się pozie. Zazwyczaj trzyma prawą rękę w geście obdarowywania, podczas gdy jej lewa ręka trzyma lotos.

Buddyzm tybetański wyróżnia co najmniej pięć różnobarwnych Tar – zieloną, białą, czerwoną, żółtą i niebieską – które reprezentują jej różne aspekty i odpowiadają Pięciu Dhjani Buddom. Dwoma najczęstszymi formami są Biała Tara i Zielona Tara:

• Biała Tara: Symbolizuje transcendentną wiedzę i czystość. Jest jedną z bardziej spokojnych form tej bodhisattwy. Zwykle ukazywana jest w pozycji pełnego lotosu z prawą ręką w geście spełniania życzeń i lewą ręką w mudrze wyjaśnienia nauk, trzymając lotos.
• Zielona Tara: To bardziej dynamiczna forma Tary. Często przedstawiana jest jako siedząca na lotosowym tronie w pozycji półlotosu, z prawą nogą wysuniętą do przodu, co symbolizuje jej gotowość do działania i ratowania innych. Jej zielony kolor łączy ją z Buddą Amoghasiddhi, który według wierzeń przekształca zieloną truciznę zazdrości w pozytywną energię mądrości. Zielona Tara trzyma niebieski lotos.

Na niektórych tybetańskich tankach, centralny wizerunek Zielonej Tary otoczony jest setkami mniejszych wizerunków, co symbolizuje jej wszechobecność i nieskończoną moc ratowania innych istot”.

Meher McArthur READING BUDDHIST ART

Publikacja na temat Tary:

Martin Willson – IN PRAISE OF TARA (1986)

Tulku Urgjen Rinpocze – SKILLFUL GRACE (2007)

Milena Alicja Stala – KULT TARY W INDIACH (2025)