DALAJLAMA XIV, TENZIN GJACO

Notka biograficzna:

ur. 6.07.1935 – duchowy i polityczny przywódca narodu tybetańskiego. Wielki nauczyciel szkoły gelug buddyzmu tybetańskiego.

Biografia:

Wczesne Życie i Rozpoznanie

• Narodziny: Urodził się 6 lipca 1935 roku we wsi Takcer w prowincji Amdo we wschodnim Tybecie (obecnie Qinghai w Chinach), w rodzinie chłopskiej.
• Rozpoznanie: W wieku dwóch lat został zidentyfikowany jako inkarnacja XIII Dalajlamy. Misja poszukiwawcza dotarła do jego wioski, kierując się wizjami uzyskanymi w świętym jeziorze Lhamo Latso. Rozpoznał on przedmioty należące do poprzednika i pomyślnie przeszedł inne testy.
• Intronizacja i Edukacja: Oficjalna ceremonia intronizacji odbyła się 22 lutego 1940 roku w Lhasie. Rozpoczął gruntowne, tradycyjne wykształcenie monastyczne, które trwało do 1959 roku i obejmowało filozofię buddyjską, logikę, tybetańską sztukę, poezję i medycynę.

---

Przywództwo i Ucieczka

• Przejęcie Władzy: Ze względu na zagrożenie ze strony Chin, w 1950 roku, w wieku zaledwie 15 lat, Dalajlama XIV przejął pełnię politycznej władzy w Tybecie.
• Okupacja i Powstanie: Po inwazji Chińskiej Republiki Ludowej w 1950 roku i narastających represjach, w 1959 roku w Lhasie wybuchło krwawo stłumione zbrojne powstanie.
• Ucieczka na Wygnanie: W marcu 1959 roku Dalajlama XIV, obawiając się o swoje bezpieczeństwo, uciekł z Tybetu do Indii.
• Rząd na Uchodźstwie: Osiadł w Dharamsali (stan Himachal Pradesh), gdzie założył i sprawował kierownictwo Centralnego Rządu Tybetańskiego (rządu na uchodźstwie), dążąc do ochrony tybetańskiej kultury, religii i edukacji.

---

Działalność Międzynarodowa i Nobel

• Podejście do Konfliktu: Od 1974 roku Dalajlama XIV promuje politykę Środkowej Drogi (Middle Way Approach), w której nie dąży do pełnej niepodległości Tybetu, lecz do sensownej autonomii w ramach ChRL, która pozwoliłaby na zachowanie dziedzictwa kulturowego i religijnego.
• Pokojowa Nagroda Nobla: Za swoje niestrudzone wysiłki na rzecz pokojowego rozwiązania konfliktu tybetańskiego, promowanie praw człowieka i globalnej etyki, został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla w 1989 roku.
• Apostolat Globalny: Jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych i szanowanych duchowych przywódców na świecie. Podróżuje, spotykając się z przywódcami religijnymi i politycznymi, promując wartości takie jak współczucie, tolerancja i dialog międzyreligijny.

---

Zrzeczenie się Władzy Politycznej i Przyszłość

• Reforma Demokracji: W 2011 roku, w ramach demokratyzacji tybetańskiego rządu na uchodźstwie, Dalajlama XIV formalnie zrzekł się swojej roli jako polityczny przywódca Tybetańczyków. Od tego momentu pełni wyłącznie funkcję duchowego przywódcy.
• Kwestia Następstwa: W kontekście jego wieku i silnej ingerencji Chin w sprawy Tybetu, kwestia wyboru jego następcy jest jednym z najważniejszych tematów politycznych i religijnych dla Tybetańczyków. Dalajlama XIV sugerował możliwość przerwania tradycji Dalajlamów lub wyboru następcy poza Tybetem, aby zapobiec manipulacjom ze strony Pekinu.

Publikacje:

MY LAND AND MY PEOPLE (1962) (1983)

OPENING THE EYE OF NEW AWERENESS (1966) Polskie wydanie: OTWIERANIE OKA MĄDROŚCI (1998)

THE BUDDISM OF TIBET AND THE KEY TO THE MIDDLE WAY (1975)

UNIVERSAL RESPONSIBILITY AND GOOD HEART (1977)

AN INTERVIEW WITH THE DALAI LAMA (1980) Polskie wydanie WYWIAD Z DALAJLAMĄ (1990) Rozmawia: John Avedon

DEITY YOGA (1981)

FOUR ESSENTIAL BUDDHIST COMMENTARIES (1982)

COLLECTED STATEMENTS. INTERVIEWS & ARTICLES (1982)

ADVICE FROM BUDDHA SHAKYAMUNI (1982)

KINDNESS, CLARITY AND INSIGHT (1984) Polskie wydanie: DOBROĆ, MĄDROŚĆ I WGLĄD (2002)

A HUMAN APPROACH TO WORLD PEACE (1984)

OPENING THE MIND AND GENERATING A GOOD HEART (1985)

HIS HOLINESS THE DALAI LAMA’S SPEECH AT A RECEPTION HOSTED BY THE ACCOCIATION OF INDIAN DIPLOMATS (1985)

THE KALACHAKRA TANTRA (1985)

TANTRA IN TIBET (1987)

THE UNION OF BLISS & EMPTINESS (1988)

TRANSCENDENT WISDOM (1988)

THE DALAI LAMA AT HARVARD (1988) Polskie wydanie: BUDDYJSKA ŚCIEŻKA DO POKOJU (2004)

THE BODHGAYA INTERVIEWS (1988)

OCEAN OF WISDOM (1989)

POLICY OF KINDNESS (1990)

THE NOBEL PEACE PRIZE AND THE DALAI LAMA (1990)

MY TIBET (1990)

THE GLOBAL COMMUNITY & THE NEED FOR UNIVERSAL RESPOSIBILITY (1990)

FREEDOM IN EXILE (1990) Polskie wydanie: WOLNOŚĆ NA WYGNANIU (1993) (1999)

THE PATH TO BLISS (1991) Polskie wydanie: ŚCIEŻKA DO BŁOGOŚCI (2005)

THE TREASURE OF TIBETAN BUDDHISM (1991)

MIND SCIENCE (1991)

CULTIVATING A DAILY MEDITATION (1991)

GENTLE BRIDGES (1992)

WORLD IN HARMONY (1992) Polskie wydanie: HARMONIA ŚWIATÓW (1997)

THE MEANING OF LIFE FROM A BUDDHIST PERSPECTIVE (1992) Polskie wydanie: SENS ŻYCIA Z BUDDYJSKIEJ PERSPEKTYWY (2002) (2007) (2012)

DER WEH DES HERZENS (1992) THE PATH OF THE HEART (2003) Polskie wydanie: DROGA SERCA (1995)

GENEROUS WISDOM (1993)

WORLD OF TRUTH (1993)

A FLASH OF LIGHTNING IN THE DARK OF NIGHT (1994)

THE PATH TO ENLIGHENMENT (1994)

THE WAY TO FREEDOM (1994) Polskie wydanie: DROGA DO WOLNOŚCI (1998)

ESSENTIAL TEACHING (1995)

THE WORLD OF TIBETAN BUDDHISM (1995) Polskie wydanie: ŚWIAT BUDDYZMU TYBETAŃSKIEGO (2015)

THE SPIRIT OF TIBET (1995)

THE POWER OF COMPASSION (1995) Polski tytuł: MOC WSPÓŁCZUCIA (1996) (2001)

THE PATH TO ENLIGHTENMENT (1995)

HIS HOLINESS THE DALAI LAMA SPEECHES STATEMENTS ARTICLES INTERVIES FROM 1987 TO JUNE 1995 (1995)

DIMENSIONS OF SPIRITUALITY (1995)

DIALOGUES ON UNIVERSAL RESPONSIBILITY AND EDUCATION (1995)

COMMENTARY ON THE THIRTY SEVEN PRACTICES OF A BODHISATTVA (1995)

AWEKENING THE MIND, LIGHTENING THE HEART (1995) Polskie wydanie: PRZEBUDZANIE UMYSŁU, ROZŚWIETLANIE SERCA (1998)

LA FORCE DU BUDDHISME (1995) THE POWER OF BUDDHISM (1999) Polskie wydanie: SIŁA BUDDYZMU (1998)

TIBETAN PORTRAIT (1996)

THE GOOD HEART (1998) Polskie wydanie: DOBRE SERCE (2008)

BEYOND DOGMA (1996)

BUDDHA NATURE (1997)

HEALING ANGER (1997) Polskie wydanie: Polskie wydanie: UZDRAWIANIE GNIEWU (2000)

THE GELUG/KAGYU TRADITION OF MAHAMUDRA (1997)

SLEEPING, DREAMING, DYING (1997) Polskie wydanie: SEN, ŚNIENIE, UMIERANIE (2001)

THE HEART OF COMPASSION (1997)

LOVE, KINDNESS AND UNIVERSAL RESPONSIBILITY (1997)

THE JOY OF LIVING AND DYING IN PEACE (1997) Polskie wydanie: RADOŚĆ ŻYCIA I UMIERANIA W POKOJU (1998)

HEALING EMOTIONS (2003) Polskie wydanie: UZDRAWIAJĄCE EMOCJE (1999) (2022) redakcja Daniel Goleman

SPIRITUAL ADVICE FOR BUDDHIST AND CHRISTIAN (1998)

THE POLITICAL PHILOSOPHY OF HIS HOLINESS THE DALAI LAMA (1998)

THE PATH TO TRANQUILITY (1998)

THE FOUR NOBLE TRUTH (1998)

THE ART OF HAPPINESS (1998) Polskie wydanie: SZTUKA SZCZĘŚCIA (2000)

ETHICS FOR NEW MILLENIUM (1999) Polskie wydanie: ETYKA NA NOWE TYSIĄCLECIE (2000)

CONSCIUOUSNESS AT THE CROSSROAD (1999)

IMAGINE ALL THE PEOPLE (1999)

INTRODUCTION TO BUDDHISM (1999)

TRAINING THE MIND (1999)

THE LITTLE BOOK OF BUDDHISM (1999)

THE HEART OF THE BUDDHA’S PATH (1999)

CONSCIOUSNESS AT THE CROSSROADS (1999)

ESSENTIAL TEACHINGS (1999)

BUDDHA HEART, BUDDHA MIND (2000)

DALAI LAMA’S BOOK OF WISDOM (2000)

THE LITTLE BOOK OF WISDOM (2000)

TRANSFORMING THE MIND (2000)

A SIMPLE PATH (2000)

THE MEANING OF LIFE (2000)

ANCIENT WISDOM, MODERN WORLD (2000)

DZOGCHEN (2000) Polskie wydanie: DZOGCZEN (2017)

THE ESSENCE OF HAPPINESS (2001)

THE TRANSFORMED MIND (2001)

ANSWERS (2001)

THE COMPASSIONATE LIFE (2001)

VIOLENCE AND COMPASSION (2001)

STAGES OF MEDITATION (2001)

CONSEILS DU COEUR (2001) DAILY ADVICE FROM THE HEART (2001) Polskie wydanie: MYŚLI PŁYNĄCE Z SERCA (2003)

AN OPEN HEART (2001) Polskie wydanie: OTWARTE SERCE (2002)

ADVICE ON DYING AND LIVING A BETTER LIFE (2002) Polskie wydanie: JAK UMIERAĆ I ŻYĆ LEPSZYM ŻYCIEM (2003) (2004)

ESSENCE OF THE HEART SUTRA (2002)

THE POCKET DALAI LAMA (2002)

THE BUDDHISM OF TIBET (2002)

ILLUMINATING THE PATH TO ENLIGHTENMENT (2002)

HOW TO PRACTICE (2003) Polskie wydanie: JAK PRAKTYKOWAĆ (2002)

THE ART OF HAPPINES AT WORK (2003) Polskie wydanie: SZTUKA SZCZĘŚCIA W PRACY (2004)

WARM HEART OPEN MIND (2003)

HEART OF COMPASSION (2003)

365 – DALAI LAMA DAILY ADVICE FROM HEART (2003)

THE COMAPSSIONATE LIFE (2003)

THE COMASSIONATE LIFE (2003)

DESTRUCTIVE EMOTIONS (2003) Polskie wydanie: EMOCJE DESTRUKCYJNE (2004)

THE WISDOM OF FORGIVENESS (2004) Polskie wydanie: DALAJLAMA NIEZNANY. NIEZWYKŁA SIŁA PRZEBACZANIA (2010)

THE NEW PHYSICS AND COSMOLOGY (2004) Polskie wydanie: NOWA FIZYKA I KOSMOLOGIA (2007)

PRACTICING WISDOM (2004)

MANY WAYS TO NIRVANA (2004)

MITGEFUHL UND WEISHEIT (2004) PATH OF WISDOM, PATH OF PEACE (2005) Polskie wydanie: O WSPÓŁCZUCIU I MĄDROŚCI (2005)

LIGHTING THE WAY (2005)

WIDENING THE CIRCLE OF LOVE (2005)

THE UNIVERSE IN A SINGLE ATOM (2005) Polskie wydanie: WSZECHŚWIAT W ATOMIE (2006)

HOW TO EXPAND LOVE (2005) Polskie wydanie: KRĄG MIŁOŚCI DALAJLAMY (2008)

YOGA TANTRA (2005)

TEACHING ON JE TSONG KHAPA’S THREE PINCIPAL ASPECTS OF THE PATH (2006)

ACTIVATING BODHICHITTA AND MEDITATION ON CAMPASSION (2006)

THE STORY OF TIBET: CONVERSATION WITH THE DALAI LAMA (2006) Polskie wydanie: OPOWIEŚĆ O TYBECIE. ROZMOWY Z DALAJLAMĄ (2008)

HOW TO SEE YOURSELF AS YOU REALLY ARE (2006) Polskie wydanie: KIM NAPRAWDĘ JESTEŚ (2009)

MIND IN COMFORT AND EASY (2007)

DALAI LAMA AT MIT (2008)

IN MY OWN WORDS (2008) Polskie wydanie: WŁASNYMI SŁOWAMI (2010)

ALL YOU EVER WANTED TO KNOW ABOUT HAPPINESS, LIFE AND LIVING (2008) Polskie wydanie: ROZMOWY Z DALAJLAMĄ O ŻYCIU, SZCZĘŚCIU I PRZEMIJANIU (2010) rozmawia Rajiv Mehrotra

EMOTIONAL AWARENESS (2008) Polskie wydanie: ŚWIADOMOŚĆ EMOCJONALNA (2010)

BECOMING ENLIGHTENED (2009) Polskie wydanie: DROGA DO OŚWIECENIA (2011)

MON AUTOBIOGRAPHIE SPIRITUELLE (2009) MY SPIRIUAL AUTOBIOGRAPHY (2009) Polskie wydanie: AUTOBIOGRAFIA DUCHOWA (2010)

THE LEADER’S WAY: BUSSINESS, BUDDHISM, AND HAPPINESS IN AN INTERCONNECTED WORLD (2009) Polskie wydanie: DROGA PRZYWÓDCY (2009)

ART OF HAPPINESS IN A TROUBLED WORLD (2009) Polskie wydanie: SZTUKA SZCZĘŚCIA W TRUDNYCH CZASACH (2010)

MEDITATION ON THE NATURE OF MIND (2011) Polskie wydanie: MEDYTACJA NAD NATURĄ UMYSŁU (2013)

HOW TO BE COMPASSIONATE (2011) Polskie wydanie: O WSPÓŁCZUCIU (2013)

THE END OF SUFFERING AND THE DISCOVERY OF HAPPINESS. THE PATH OF TIBETAN BUDDHISM (2011) Polskie wydanie: KONIEC CIERPIENIA I ODKRYCIE DROGI DO SZCZĘŚCIA. ŚCIEŻKA BUDDYZMU TYBETAŃSKIEGO (2013)

THE PATH TO HAPPINESS FOR YOUNG MINDS (2013) Polskie wydanie: SZCZĘŚCIE MŁODEGO UMYSŁU (2014)

THE PATH TO TRANQUILILY: DAILY MEDITATIONS (2014) ŚCIEŻKA DO SPOKOJU. MEDYTACJE NA KAŻDY DZIEŃ (2003) 2021)

BUDDHISM. ONE TEACHER, MANY TRADITIONS (2014) Polskie wydanie: BUDDYZM. JEDEN NAUCZYCIEL, WIELE TRADYCJI (2015)

THE BOOK OF JOY: LASTING HAPPINESS IN A CHANGING WORLD (2016) Polskie wydanie: WIELKA KSIĘGA RADOŚCI (2017)

THE DALAI LAMA’S LITTLE BOOK OF MISTICICSM (2017) DALAJLAMA O MISTYCYZMIE (2020)

FAITHES LA REVOLUTION (2017) CZAS NA REWOLUCJĘ (2018)

APPROACHING THE BUDDHIST PATH (2017) PODĄŻAJ ŚCIEŻKĄ BUDDY (2019)

FOUNDATION OF BUDDHIST PRACTICE (2018) PODSTAWY PRAKTYKI BUDDYJSKIEJ (2020)

SAMSARA, NIRVANA, AND BUDDHA NATURE (2018) SAMSARA, NIRWANA I NATURA BUDDY (2022)

FOLLOWING IN THE BUDDHA’S FOOTSTEPS (2019)

IN PRAISE OF GREAT COMPASSION (2020)

RETTET DIE UMWELT (2020) NASZ JEDYNY DOM (2022)

COURAGEOUS COMPASSION (2021)

SEARCHING FOR THE SELF (2022)

REALIZING THE PROFOUND VIEW (2022)

HEART TO HEART (2023) OD SERCA (2023)

Komiksy:

Tetsu Saiwai – THE 14TH DALAI LAMA (2008)

Biblioteczka Buddyjska:

Biografie:

Mary Craig – KUNDUN (1997) KUNDUN. DUSZA TYBETU (1999)

Claude B. Levenson – LE DALAI-LAMA (1998) DALAJLAMA. DZIECIŃSTWO I MŁODOŚĆ (2000)

Khemey Sonam Wangdu – DISCOVERY, RECOGNITION AND ENTHRONEMENT OF THE 14TH DALAI LAMA
Wydanie I: 2000

Gilles Van Grasdorff – LE DALAI-LAMA (2003) BIOGRAFIA XIV DALAJLAMY (2005)

Stephan Talty – ESCAPE FROM THE LAND OF SNOW (2011) UCIECZKA Z KRAINY WIECZNEGO ŚNIEGU (2012)

Alexander Norman – THE DALAI LAMA THE BIOGRAPHY (2020)

Gilles Van Grasdorff – TENZIN GYATSO, LE DERNIER DALAI-LAMA (2021) TENZIN GJACO OSTATNI DALAJLAMA (2022)